De resultaten, gepubliceerd in januari 2024 door het Institut National de la Santé et de la Recherche Médicale (INSERM), verrassen zowel voedingsdeskundigen als consumenten. De studie wijst op de potentie van een olie die tot voor kort nauwelijks in Europese keukens te vinden was: koolzaadolie. Onderzoekers benadrukken dat haar verhouding van omega-3 tot omega-6 vetzuren uitzonderlijk gunstig is voor hart en bloedvaten — een balans die zelfs de reputatie van olijfolie uitdaagt.
Een vergeten olie die opnieuw in de belangstelling staat
Koolzaadolie werd in Frankrijk lange tijd vooral gebruikt in veevoer of industriële toepassingen. Pas sinds de jaren 2000 wordt ze verfijnd en geschikt gemaakt voor menselijke consumptie. Nu blijkt uit klinische data van de Universiteit van Dijon dat proefpersonen die dagelijks 25 ml koolzaadolie gebruikten, hun LDL-cholesterol gemiddeld met 9,4% zagen dalen binnen drie maanden.
Deze cijfers zetten vraagtekens bij de vanzelfsprekende status van olijfolie als “de gezondste keuze”. Terwijl mediterrane diëten vaak als standaard gelden, tonen nieuwe gegevens aan dat koudgeperste oliën uit Noord-Europa chemisch complexer en mogelijk stabieler zijn bij matige verhitting.
De vergelijking die de discussie opent
Het voedingsagentschap ANSES heeft beide oliën onder identieke omstandigheden onderzocht. De resultaten tonen duidelijke verschillen in vetzuurprofiel:
| Type vetzuur | Koolzaadolie | Olijfolie |
|---|---|---|
| Omega-3 (ALA) | 9% | <1% |
| Omega-6 (LA) | 20% | 12% |
| Verzadigde vetten | 7% | 14% |
| Polyfenolen | Lager | Hoger |
De tabel maakt duidelijk waarom sommige cardiologen, zoals dr. Élodie Marchand van het CHU Lyon, pleiten voor een meer gedifferentieerd gebruik: olijfolie blijft geschikt voor koude gerechten vanwege haar antioxidanten, terwijl koolzaadolie beter scoort op vetzuurverhouding.
Tussen traditie en wetenschap: wie wint er echt?
Mediterrane landen verdedigen terecht hun culinaire erfgoed. Italië exporteerde in 2023 meer dan 700.000 ton olijfolie, goed voor ruim €3,5 miljard omzet. Frankrijk daarentegen produceert jaarlijks slechts 120.000 ton koolzaadolie voor menselijke consumptie, grotendeels bestemd voor binnenlands gebruik.
OlijfolieLidl: verrijkt met olijfolie, deze handcrème onder de 2 euro behoort tot de beste volgens de UFC-Que ChoisirToch groeit volgens NielsenIQ het marktaandeel van koudgeperste koolzaadolie met 14% per jaar sinds 2021. Die stijging komt vooral door jongere consumenten die etiketten lezen en letten op duurzaamheid: koolzaad is lokaal geteeld en vereist minder water dan olijven in Zuid-Europa.
Kantelpunt: gezondheidscijfers die overtuigen
Het verschil tussen beide oliën wordt concreet wanneer men kijkt naar epidemiologische gegevens. De cohortstudie “NutriNet-Santé” onder 90.000 Fransen toont aan dat regelmatige gebruikers van koolzaadolie gemiddeld een 22% lager risico hebben op arteriosclerose dan niet-gebruikers; bij olijfoliegebruikers bedraagt dat voordeel 15%. Beide waarden zijn significant volgens INSERM (p<0,05), maar het relatieve verschil roept vragen op over voedingsadviezen die decennialang één richting uitgingen.
Aanbevolen dagelijkse dosering volgens gezondheidsinstanties
- Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): maximaal 30 g plantaardige olie per dag.
- Franse Hoge Gezondheidsraad (HAS): minimaal twee soorten plantaardige olie afwisselen per week.
- Kardiologische Vereniging Europa (ESC): voorkeur aan oliën met minstens 5% alfa-linoleenzuur (ALA).
Praktische implicaties in keuken en beleid
Culinair gezien verdraagt koolzaadolie temperaturen tot ongeveer 170°C voordat oxidatieproducten ontstaan — lager dan sommige geraffineerde oliën maar voldoende voor milde bereidingen of vinaigrettes. Het Voedingscentrum raadt aan om ze te bewaren op kamertemperatuur en binnen drie maanden na opening te gebruiken om oxidatie te beperken.
Naar verwachting zal het Europese label “Huile végétale riche en ALA” vanaf medio 2025 verschijnen op verpakkingen die minstens 8% omega-3 bevatten. Dat kan producenten stimuleren om transparanter te communiceren over samenstelling en herkomst, wat weer druk zet op gevestigde merken uit Spanje en Italië.
Tussen hype en bewijs: wat blijft overeind?
Zolang wetenschappers discussiëren over optimale vetzuurbalansen, blijft één gegeven constant: regelmatige vervanging van verzadigde vetten door onverzadigde verlaagt het cardiovasculaire risico aanzienlijk. Of dat nu via olijf-, zonnebloem- of koolzaadolie gebeurt, hangt af van smaak, beschikbaarheid en bereidingswijze.
Koolzaadolie voegt aan dat debat iets toe: een lokaal alternatief met meetbare effecten op cholesterolwaarden én een kleinere ecologische voetafdruk. De cijfers zijn voorlopig, maar ze verschuiven stilaan wat decennia lang vanzelfsprekend leek — dat gezondheid per definitie mediterraan moest smaken.
Nooit gedacht dat “gewone” koolzaad zo’n impact kon hebben.
Mooie balans tussen gezondheid en ecologie in dit verhaal 🌱
Interessant! Maar wat met oxidatieproducten bij herhaald bakken?
Mediterrane lobby zal hier niet blij mee zijn haha!
Altijd fijn als wetenschap traditie een beetje uitdaagt 😉
Zou dit effect ook zichtbaar zijn bij mensen met erfelijke cholesterolproblemen?
Lekker geschreven artikel, informatief zonder saai te zijn 👏
25 ml per dag lijkt me wel veel hoor…
Eindelijk erkenning voor iets anders dan de heilige olijfboom!
Ik heb net een fles gekocht na het lezen van dit artikel 😊
Klinkt allemaal mooi, maar wie controleert die etiketten straks écht?
Lijkt me een goede kans voor Europese boeren om minder import te doen.
Mensen vergeten vaak dat vetten essentieel zijn, niet vijanden!
Zou de smaak neutraal genoeg zijn voor mayonaise?
“Minder water nodig” is een sterk argument in tijden van droogte 🌍
Ik vertrouw eerder op langetermijnonderzoek dan op één studie.
Tja, wetenschap verandert voortdurend. Vandaag koolzaad, morgen notenolie.
Koolzaadolie in pannenkoeken is verrassend lekker trouwens 😉
Duidelijk verhaal, maar ik blijf trouw aan mijn extra vierge olijfje!
Mijn cholesterol wil dit nieuws graag geloven 😄
Zou dit ook gelden voor koudgeperste varianten uit Nederland?
Kleine spelfout in de tekst trouwens: “verzadigde vetten” had met hoofdletter moeten beginnen (of niet?).
Sommige data klinken wel erg perfect… ik ruik marketing.
Als het echt beter is voor hart en milieu, dan ben ik overtuigd.
Lijkt me typisch Frans om hun eigen product te promoten 😉
Waarom hoor ik hier pas nu van?!
Koolzaadolie op brood? Iemand dat ooit geprobeerd heeft? 😅
Zal dit invloed hebben op de prijzen van olijfolie denk je?
Mooie vergelijkingstabel trouwens 👍
Goed punt over het watergebruik van olijven – nooit bij stilgestaan.
Pfff, weer iets dat we zogenaamd verkeerd deden al die jaren 🙄
Interessant dat Frankrijk pas zo laat is overgestapt op menselijke consumptie.
Koolzaadolie ruikt bij verhitting soms raar, vind ik… iemand tips?
Wat betekent ALA precies? Even opgezocht: alfa-linoleenzuur. Weer wat geleerd!
Lijkt me een prima reden om beide oliën af te wisselen. Waarom kiezen?
Olijfolie forever! 🇮🇹
Ben benieuwd hoe stabiel die omega-3 vetzuren blijven bij verhitting.
Kleine correctie: ik dacht dat koolzaadolie al langer geschikt was voor consumptie?
Altijd grappig hoe “experts” elkaar tegenspreken elke 5 jaar 😂
9,4% minder LDL? Dat is niet niks. Toch maar eens proberen.
Ik ben blij dat duurzaamheid hier genoemd wordt. Lokaal = beter 💚
Klinkt goed, maar smaakt koolzaadolie niet een beetje vreemd in salades?
Is dit onderzoek onafhankelijk gefinancierd of zit er een industrie achter?
Mijn grootmoeder gebruikte altijd koolzaadolie. Ze had gelijk blijkbaar!
Bedankt voor dit stuk, eindelijk wat nuance in de olie-discussie!
Weer een nieuwe “superfood”? Volgende maand is het vast weer iets anders.
Dus… moeten we nu allemaal onze olijfolie weggooien? 😅
Interessant artikel! Ik wist niet dat koolzaadolie zo gezond kon zijn.